İş vaxtından artıq iş Azərbaycanda 2026: hədlər, ikiqat ödəniş, gecə və bayram günü işi

Qısa cavab: Əmək Məcəlləsinə görə həftəlik normal iş vaxtı 40 saatdan, gündəlik iş vaxtı isə səkkiz saatdan çox ola bilməz (maddə 89). İş vaxtından artıq işə işəgötürənin əmri və işçinin razılığı ilə, yalnız qanunda sadalanan müstəsna hallarda yol verilir (maddə 99, 101). Hər işçi dalbadal gələn iki iş günü ərzində dörd saatdan çox artıq işə cəlb edilə bilməz (maddə 100). Artıq işin hər saatı ən azı ikiqat saatlıq tarif (vəzifə) maaşı ilə ödənilir və əvəzgünlə əvəz edilə bilməz (maddə 165). İstirahət və bayram günlərində iş ən azı ikiqat ödənilir və ya işçinin arzusu ilə başqa istirahət günü verilir (maddə 164). Gecə vaxtı 22:00–06:00-dır, bu iş artırılmış məbləğdə ödənilir (maddə 97, 166).

Normal və qısaldılmış iş vaxtı

Normal iş vaxtına uyğun olaraq iki istirahət günü olan beşgünlük iş həftəsi müəyyən edilir (maddə 90.1; 2026-cı il redaksiyası). Altıgünlük həftədə gündəlik iş yeddi saatdan çox ola bilməz (maddə 90.3). Bəzi işçilər üçün iş vaxtı qanunla qısaldılır:

İş vaxtının cəmlənmiş uçotu tətbiq edildikdə uçot dövrü bir ildən, növbənin müddəti isə 12 saatdan çox ola bilməz (maddə 96.1). İki iş günü arasında gündəlik istirahət ən azı 12 saat olmalıdır (maddə 103.4).

İş vaxtından artıq iş: nə vaxt və necə

İş vaxtından artıq iş işçinin işəgötürənin əmri (sərəncamı, qərarı) və öz razılığı ilə müəyyən olunmuş iş günündən artıq işləməsidir (maddə 99.1). Məcəllə artıq işə yalnız aşağıdakı müstəsna hallarda yol verir (maddə 101.1):

• dövlətin müdafiəsi, təbii fəlakət və ya istehsalat qəzası ilə bağlı zəruri işlər;
• kommunal xidmət sahələrində (su, qaz, elektrik, rabitə və s.) gözlənilməz hadisələrin nəticələrinin aradan qaldırılması;
• texniki səbəbdən iş gününün sonunadək bitməyən və dayandırılması avadanlığın və ya malların korlanmasına səbəb olacaq işlər;
• işçilərin əksəriyyətinin işini dayandıran sıradan çıxmış mexanizm və qurğuların təmiri;
• işçini əvəz edə biləcək başqa işçinin işdə olmaması ilə əlaqədar işə fasilə verilməsi mümkün olmadıqda.

Adi iş yükü (gecikən layihə, satış mövsümü) müstəsna hal sayılmır. İşəgötürən artıq işə səbəb olan halları vaxtında aradan qaldırmağa borcludur (maddə 101.2).

Hədlər: hər işçi dalbadal gələn iki iş günü ərzində dörd saatdan, əmək şəraiti ağır və zərərli iş yerlərində isə iki saatdan çox artıq işə cəlb edilə bilməz (maddə 100). Xüsusilə ağır və zərərli sahələrdə artıq iş ümumiyyətlə yolverilməzdir (maddə 99.3). Məcəllədə ayrıca illik hədd göstərilmir, lakin iki günlük hədd praktikada aylıq və illik həcmi də ciddi məhdudlaşdırır.

Kimlər üçün qadağa və ya yazılı razılıq tələb olunur

22 dekabr 2023-cü il tarixli 1063-VIQD nömrəli Qanuna qədər hamilə qadınların və 3 yaşınadək uşağı olan qadınların bu işlərə cəlb edilməsi tam qadağan idi. Köhnə HR sənədlərini yeniləyin.

Artıq iş, bayram və gecə işinin ödənilməsi

Müqavilə və ya kollektiv müqavilə daha yüksək ödəniş nəzərdə tuta bilər (maddə 165.2). Artıq işin əlavə istirahət günü ilə əvəz edilməsinə yol verilmir (maddə 165.3). 30 dekabr 2025-ci il tarixli 332-VIIQD nömrəli Qanunla 164-cü maddəyə “saatlıq” maaş anlayışı əlavə edildi: bir neçə saatlıq bayram işi də saat hesabı ilə ikiqat ödənilir. Nümunə: saatlıq maaşı 10 manat olan işçiyə 6 artıq saat üçün ən azı 120 manat düşür.

Gecə işi

Saat 22:00-dan 06:00-dək olan müddət gecə vaxtı sayılır (maddə 97.1). Ağır və zərərli, habelə xüsusi xarakterli işlərdə növbənin ən azı yarısı gecəyə düşərsə, gecə hissəsi bir saat qısaldılır (maddə 97.2). 2026-cı il dəyişikliyi ilə işəgötürən növbə cədvəli tərtib edərkən və gecə növbəsinə təyin edərkən işçinin əsaslandırılmış ailə ehtiyaclarını mümkün olduqca nəzərə almalıdır (maddə 98.4).

İstirahət və bayram günlərində iş

İstirahət, səsvermə, iş günü hesab edilməyən bayram günlərində və ümumxalq hüzn günündə işə cəlb etmək qadağandır. İstisnalar 101-ci maddənin “a” və “b” bəndlərindəki hallar, habelə fasiləsiz istehsalat, ticarət, ictimai iaşə, rabitə, nəqliyyat və digər xidmət sahələridir (maddə 107). Belə iş 164-cü maddə ilə ödənilir (maddə 109); işçinin arzusu ilə pul əvəzinə başqa istirahət günü verilə bilər (maddə 164.2). Bayramdan bilavasitə əvvəlki iş günü bir saat qısaldılır (maddə 108.1).

İş vaxtının uçotu və məsuliyyət

İşəgötürən hər işçinin faktiki iş vaxtının və artıq işlənmiş saatlarının dəqiq uçotunu aparmağa borcludur; uçotun forması işəgötürən tərəfindən müəyyən edilir (maddə 102). Tabel, əmr və yazılı razılıq mübahisədə əsas sübutdur.

Ödənişlərin qanunsuz hesablanması üçün İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192-ci maddəsi (əmək qanunvericiliyinin pozulması) vəzifəli şəxslərə cərimə nəzərdə tutur. Ödənilməmiş məbləğlər işçi tərəfindən məhkəmə qaydasında da tələb edilə bilər. Ödəniş qaydaları və tutulmalar barədə: əməkhaqqından tutulmalar 2026.

Praktik tövsiyələr və yoxlama siyahısı

İşəgötürən üçün:

1. Artıq işin 101-ci maddədəki müstəsna hallardan birinə uyğun olduğunu yoxlayın.
2. Əmr verin və işçinin yazılı razılığını alın; 254 və 242-ci maddələrdəki işçiləri ayrıca yoxlayın.
3. İki gün üzrə 4 saat (ağır və zərərli işlərdə 2 saat) həddini tabeldə izləyin.
4. Artıq saatları ən azı ikiqat ödəyin, əvəzgün təklif etməyin.
5. Bayram işi üçün işçinin pul və ya istirahət günü seçimini yazılı qeyd edin.
6. Gecə əlavəsini müqavilədə faizlə göstərin.
7. Sınaq müddətində olan işçilərə də eyni qaydaları tətbiq edin (bax: sınaq müddəti 2026).

İşçi üçün:

1. Artıq iş barədə əmri və ya yazılı tapşırığı saxlayın.
2. Əmək haqqı cədvəlində artıq və bayram saatlarının ayrıca göstərildiyini yoxlayın.
3. Bayram günü işləmisinizsə, pul və ya istirahət günü seçiminizi yazılı bildirin.
4. Ödəniş edilmirsə, yazılı müraciət edin və hüquqşünasla məsləhətləşin.

Tez-tez verilən suallar

İşəgötürən məni razılığım olmadan artıq işə məcbur edə bilərmi?
Məcəllə artıq işi əmr və işçinin razılığı ilə müəyyən edir (maddə 99.1) və ona yalnız müstəsna hallarda yol verir (maddə 101). Razılıqsız tələb hüquqi risk yaradır.

Artıq saatların əvəzinə istirahət günü verilə bilərmi?
Xeyr. Artıq iş pulla, ən azı ikiqat ödənilməlidir (maddə 165.3). İstirahət günü seçimi yalnız istirahət və bayram günlərində görülən işə aiddir (maddə 164.2).

Bayram günü işləyən aylıq maaşlı işçiyə nə qədər ödənilir?
İş aylıq norma daxilindədirsə, maaşa əlavə ən azı gündəlik (saatlıq) maaş, normadan artıqdırsa, ən azı ikiqat gündəlik (saatlıq) maaş ödənilir (maddə 164.1).

Necə kömək edə bilərik

Affidacons iş vaxtı rejimi, artıq iş və gecə işi üzrə daxili qaydaların və əmrlərin hazırlanmasında, ödənişlərin yoxlanmasında kömək edir, işçilərə ödənilməmiş haqqın tələbi üzrə məsləhət verir. Ətraflı: əmək hüququ və HR məsləhəti və ya bizimlə əlaqə.

Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət deyil. Məlumatlar Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 89–109, 164–166, 242 və 254-cü maddələrinə (22 dekabr 2023-cü il tarixli 1063-VIQD və 30 dekabr 2025-ci il tarixli 332-VIIQD nömrəli qanunlarla edilmiş dəyişikliklər daxil olmaqla) və İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 192-ci maddəsinə əsaslanır (Noyabr 2026); qanunvericilik dəyişə bilər. Qərar qəbul etməzdən əvvəl konkret halınız üzrə hüquqi məsləhət alın.