Azərbaycanda daimi yaşamaq icazəsi: kimlər ala bilər, sənədlər, rüsum və müddətlər

Qısa cavab: Azərbaycanda daimi yaşamaq icazəsi, bir qayda olaraq, Miqrasiya Məcəlləsinin 45.1.1–45.1.7-ci maddələrindəki əsaslarla son 2 ildə fasiləsiz müvəqqəti yaşamış və 52.1-ci maddədəki əsaslardan birinə (vətəndaş yaxın qohum, azı 500.000 manat investisiya, azı 200.000 manatlıq əmlak, əmanət və ya qiymətli kağız və s.) cavab verən əcnəbilərə verilir. İcazə 5 il müddətinə verilir və hər dəfə 5 il uzadıla bilər, uzadılmaların sayı məhdud deyil (maddə 54.12). Böyüklər üçün dövlət rüsumu baxılma müddətindən asılı olaraq 300–450 manatdır. Daimi yaşamaq icazəsi olan şəxs iş icazəsi almadan işləyə bilər (maddə 64.0.1).

Kim daimi yaşamaq icazəsi ala bilər

Əsas şərt əvvəlcədən müvəqqəti yaşamaqdır. Məcəllənin 52.1-ci maddəsinə görə (2023-cü il 4 aprel tarixli 853-VIQD nömrəli Qanunla verilmiş redaksiyada) 45.1.1–45.1.7-ci maddələrdə nəzərdə tutulmuş əsaslarla müvafiq icazə əsasında son 2 il ərzində fasiləsiz Azərbaycanda yaşayan əcnəbilərə və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə aşağıdakı hallarda daimi yaşamaq icazəsi verilir:

• atası, anası, əri (arvadı), övladı, bacısı və ya qardaşı Azərbaycan vətəndaşıdırsa (maddə 52.1.1);
• ölkə iqtisadiyyatına qoyduğu investisiyanın cəmi azı 500.000 manatdırsa (maddə 52.1.2);
• Azərbaycanda azı 200.000 manat dəyərində daşınmaz əmlakı, yerli bankda azı 200.000 manat müddətli əmanəti və ya nominal dəyəri azı 200.000 manat olan dövlət qiymətli kağızları (yaxud dövlətə məxsus şirkətlərin investisiya qiymətli kağızları) varsa (maddə 52.1.3–52.1.5);
• yüksək səviyyəli mütəxəssisdirsə (maddə 52.1.6–52.1.7);
• Azərbaycanda daimi yaşayan əcnəbinin ailə üzvüdürsə (maddə 52.1.8);
• xarici şirkətin filial və ya nümayəndəliyinin rəhbəri, yaxud xarici təsisçili yerli hüquqi şəxsin rəhbəri və ya azı 51% pay sahibidirsə, habelə sahibkarlıqla məşğuldursa; son iki halda dövriyyə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi həcmdə olmalıdır (maddə 52.1.9–52.1.11).

Diqqət: iş icazəsi, təhsil, dini fəaliyyət kimi əsaslarla (45.1.8–45.1.11) müvəqqəti yaşayanların ailə üzvü kimi icazə almış şəxslər bu yolla müraciət edə bilməz. İş icazəsi ilə yaşayan əcnəbinin özü də 52.1-ci maddədəki əsaslardan birinə cavab verməlidir. Müvəqqəti yaşama o zaman fasiləsiz sayılır ki, şəxs 180 gün ərzində 90 gündən çox ölkədən kənarda olmasın (maddə 52, Qeyd). Müvəqqəti icazə və iş icazəsi barədə ətraflı məlumatı iş icazəsi və müvəqqəti yaşamaq icazəsi yazımızda tapa bilərsiniz.

Müvəqqəti və daimi icazə: əsas fərqlər

Sənədlər: yoxlama siyahısı

Məcəllənin 53.1-ci maddəsinə əsasən həm ilkin müraciət, həm də uzadılma üçün aşağıdakılar təqdim olunur:

1. Dövlət Miqrasiya Xidmətinin (DMX) təsdiq etdiyi nümunədə ərizə-anket;
2. pasportun və ya digər sərhədkeçmə sənədinin surəti (əsli ilə birgə);
3. ailə tərkibi haqqında arayış və nikah şəhadətnaməsinin notarial surəti (varsa);
4. təhlükəli yoluxucu xəstəlik virusu daşıyıcısı olmaması barədə tibbi arayış;
5. özünün və ailə üzvlərinin minimal tələbatını ödəyə bilən vəsaitin olması barədə sənəd (vətəndaş yaxın qohum təminatı üzərinə götürürsə, habelə 200.000 manatlıq əmanət, qiymətli kağız və ya 500.000 manat investisiya əsasında müraciətdə tələb olunmur — maddə 53.2-1);
6. peşə ixtisasını təsdiq edən sənədlərin notarial surəti (varsa);
7. hazırkı müvəqqəti (və ya daimi) yaşama icazəsi vəsiqəsinin surəti;
8. 52.1-ci maddədəki əsası təsdiq edən sənədin notarial surəti; qohumluq və ailə əsasında müraciətdə həmin qohumun notarial qaydada təsdiq edilmiş razılıq ərizəsi (maddə 53.1.10–53.1.10-1);
9. sahibkarlıq və şirkət rəhbərliyi əsasında müraciətdə son 1 ilin bəyannaməsi üzrə dövriyyəyə dair vergi orqanının sənədi (maddə 53.2-2);
10. 3,5x4,5 sm ölçüdə iki fotoşəkil;
11. 14–18 yaşlı uşaqların notarial razılığı;
12. yaşayış sahəsinə dair sənəd (reyestrdən çıxarış, icarə müqaviləsi və s.), mənzil sizə məxsus deyilsə, mülkiyyətçinin ərizəsi və şəxsiyyət vəsiqəsinin surəti;
13. dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə sənəd — vəsiqə təqdim edilərkən verilir (maddə 53.2).

15 yaşdan yuxarı müraciətçilərdən biometrik barmaq izləri götürülür (maddə 53.3).

Müraciət qaydası, müddət və dövlət rüsumu

Müraciət DMX-yə şəxsən və ya qanuni nümayəndə vasitəsilə edilir (maddə 54.2); ərizə və sənədlər elektron formada da təqdim oluna bilər (maddə 54.4). Xidmət ASAN xidmət mərkəzlərində də göstərilir. Ən vacib tarix: müraciət müvəqqəti icazənin bitməsinə ən azı 3 ay qalmış edilməlidir (maddə 54.1). Uzadılma üçün də daimi icazənin bitməsinə azı 3 ay qalmış müraciət olunur və 53-cü maddədəki sənədlər yenidən təqdim edilir (maddə 54.12).

Qərar ödənilən dövlət rüsumunun məbləğinə uyğun müddətdə qəbul edilir (maddə 54.9). "Dövlət rüsumu haqqında" Qanunun 14.8.4 və 14.8.5-ci maddələrinə görə:

Rüsum vəsiqə təqdim olunarkən ödənilir: seçilmiş müddətin son günündən 30 gün ərzində ödənilmədikdə, icazə ləğv edilir (maddə 53.2).

İmtina və ləğv əsasları

Məcəllənin 55-ci maddəsinə görə icazə verilmir, uzadılmır, verilmiş icazə isə ləğv edilir, o cümlədən:

• milli təhlükəsizliyə və ya ictimai asayişə zərər ehtimalı olduqda;
• sənədlərdən biri təqdim edilmədikdə, saxta sənəd və ya yalan məlumat verildikdə;
• qəsdən ağır və ya xüsusilə ağır cinayətə görə ödənilməmiş məhkumluq olduqda;
• minimal tələbatı ödəyən vəsait olmadıqda, yaxud təminatçı imtina etdikdən sonra 10 iş günü ərzində başqa sənəd təqdim edilmədikdə;
• istənilən bir il ərzində ölkədən kənarda olma günlərinin cəmi 180-i keçdikdə (45.1.2 və 45.1.7-ci maddələr üzrə icazə alanlara şamil edilmir);
• icazəyə əsas olmuş hal aradan qalxdıqda və 52.1-ci maddədə başqa əsas olmadıqda (məsələn, əmanət 200.000 manatdan aşağı düşdükdə);
• dövlət dilini və qanunlarla müəyyən edilmiş hüquq və vəzifələri bilmədikdə;
• kənara çıxarılma barədə qərar olduqda və ya miqrasiya qaydalarının pozulmasına görə inzibati cərimə ödənilmədikdə.

İmtinadan sonra səbəb aradan qalxarsa, bir ay ərzində yalnız həmin halı təsdiq edən sənədlə təkrar müraciət etmək olar (maddə 54.11). Səbəb aradan qalxmazsa, həmin müddətdə müvəqqəti icazənin uzadılması üçün müraciət etmək mümkündür (maddə 54.11-1). İmtina və ləğv qərarlarından inzibati və ya məhkəmə qaydasında şikayət verilə bilər (maddə 56).

Daimi icazə hansı hüquqları verir

• İş icazəsiz işləmək: daimi yaşamaq icazəsi olanlar iş icazəsi almadan işləyə bilər (maddə 64.0.1).
• Vizasız gediş-gəliş: vəsiqə etibarlılıq müddətində ölkədən getmək və viza almadan qayıtmaq hüququ verir, həm də şəxsiyyəti və yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı təsdiq edir (maddə 52.4).
• Ailə üzvləri: daimi yaşayan əcnəbinin ailə üzvləri müvəqqəti (maddə 45.1.5), sonra isə daimi icazə (maddə 52.1.8) üçün müraciət edə bilər.

Şirkət qurmaq istəyən investorlar üçün xarici şirkətin Azərbaycanda qeydiyyatı yazısı da faydalı olacaq.

Tez-tez verilən suallar

Azərbaycana gəlib birbaşa daimi yaşamaq icazəsi almaq olarmı?
Xeyr. Qanun əvvəlcə 45.1.1–45.1.7-ci maddələrdəki əsaslarla son 2 il fasiləsiz müvəqqəti yaşamağı tələb edir (maddə 52.1).

İş icazəsi ilə 2 il işləmək kifayətdirmi?
Yalnız iş icazəsi (45.1.8) əsası ilə yaşamaq kifayət deyil; 52.1-ci maddədəki əsaslardan biri (məsələn, yüksək səviyyəli mütəxəssis statusu, vətəndaş yaxın qohum, investisiya) olmalıdır. Konkret halınızı əvvəlcədən qiymətləndirmək məsləhətdir.

Daimi icazə neçə ilə verilir?
5 ilə. Bitməsinə azı 3 ay qalmış müraciətlə yenidən 5 il uzadılır, uzadılmaların sayı məhdud deyil (maddə 54.12).

Dövlət rüsumu nə qədərdir?
Böyüklər üçün 60 günlük baxılmada 300 manat, 35 günlük baxılmada 450 manat; uşaqlar üçün 150–300 manat.

Xaricdə uzun müddət qalsam, icazə ləğv olunarmı?
İstənilən bir il ərzində ölkədən kənarda olma günlərinin cəmi 180-i keçərsə, icazə ləğv edilir; bu qayda investisiya (45.1.2) və sahibkarlıq (45.1.7) əsaslı icazə sahiblərinə şamil edilmir (maddə 55.0.8).

Necə kömək edə bilərik

Affidacons əcnəbi mütəxəssislər, investorlar və Azərbaycan vətəndaşlarının ailə üzvləri üçün daimi yaşamaq icazəsinə uyğunluğu qiymətləndirir, 52.1-ci maddə üzrə ən uyğun əsası müəyyən edir, sənəd paketini hazırlayır, DMX-yə müraciəti müşayiət edir və imtina qərarlarından şikayət prosesində təmsilçilik edir. Ətraflı məlumat üçün miqrasiya və işçi qüvvəsi xidmətimizə baxın və ya bizimlə əlaqə saxlayın.

Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət deyil. Məlumatlar Azərbaycan Respublikasının Miqrasiya Məcəlləsinin 45, 49, 52–56 və 64-cü maddələrinə (2023-cü il 853-VIQD nömrəli Qanunla edilmiş dəyişikliklər nəzərə alınmaqla) və "Dövlət rüsumu haqqında" Qanunun 14.8.4–14.8.5-ci maddələrinə əsaslanır (Oktyabr 2026); qanunvericilik dəyişə bilər. Qərar qəbul etməzdən əvvəl konkret halınız üzrə hüquqi məsləhət alın.