Xarici şirkətin Azərbaycanda qeydiyyatı: MMC, filial, yoxsa nümayəndəlik?

Qısa cavab: Xarici şirkət Azərbaycanda üç formada fəaliyyət göstərə bilər: yerli MMC (xarici investisiyalı hüquqi şəxs), filial və ya nümayəndəlik. Qeydiyyatı İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti 2 iş günü ərzində aparır. Kağız formada dövlət rüsumu MMC üçün 15 manat, filial və ya nümayəndəlik üçün 300 manatdır; MMC-nin elektron qeydiyyatı isə rüsumsuzdur.

Üç forma: MMC, filial və nümayəndəlik — fərq nədədir

Qeydiyyatın özü sürətlidir. Əsl qərar ondan əvvəl verilir: hansı formanı seçirsiniz. Bu seçim vergi, məsuliyyət və gündəlik əməliyyatlara birbaşa təsir edir.

• Məhdud məsuliyyətli cəmiyyət (MMC) — ayrıca Azərbaycan hüquqi şəxsidir. Xarici şirkət və ya xarici vətəndaş onun 100% təsisçisi ola bilər. Məsuliyyət nizamnamə kapitalı ilə məhdudlaşır, minimum nizamnamə kapitalı tələb olunmur.
• Filial — ayrıca hüquqi şəxs deyil, xarici şirkətin Azərbaycandakı struktur bölməsidir. Ana şirkətin adından kommersiya fəaliyyəti göstərə bilər, lakin öhdəliklərə görə ana şirkət cavabdehdir.
• Nümayəndəlik — ana şirkətin maraqlarını təmsil edir və müdafiə edir: marketinq, əlaqələr, bazar araşdırması. Kommersiya gəliri əldə etmək üçün nəzərdə tutulmayıb.

Bu məqalə kommersiya hüquqi şəxslərinin qeydiyyatını əhatə edir. Bank, sığorta, birja kimi lisenziyalı sahələr əlavə tələblərə tabedir və ayrıca təhlil tələb edir.

Hansı formanı seçməli — müqayisə cədvəli

Praktikada yerli müştərilərlə müqavilə bağlamaq, dövlət satınalmalarında iştirak etmək və ya yerli işçi heyəti qurmaq istəyən şirkətlər əksər hallarda MMC-ni seçir. Nümayəndəlik isə bazarı sınamaq mərhələsi üçün uyğundur.

Qeydiyyat mərhələləri

Tələb olunan sənədlər

Xarici investisiyalı MMC üçün (ASAN xidmətin siyahısı əsasında):

• Dövlət qeydiyyatı haqqında ərizə (notarial qaydada təsdiq olunmuş)
• Qanuni təmsilçinin (direktorun) şəxsiyyət sənədinin surəti
• Təsisçilər haqqında məlumat; fiziki şəxs xarici vətəndaşdırsa — pasportun surəti
• Nizamnamə — 2 nüsxə, təsisçi və ya səlahiyyətli nümayəndə tərəfindən imzalanmış
• Hüquqi şəxsin yaradılması və nizamnamənin təsdiqi haqqında qərar
• Təsisçi xarici hüquqi şəxsdirsə — ticarət reyestrindən çıxarış və ya qeydiyyat şəhadətnaməsi (leqallaşdırılmış)
• Nizamnamə kapitalının və dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən sənəd
• Etibarnamə (nümayəndə vasitəsilə müraciət edilirsə)

Filial və ya nümayəndəlik üçün əlavə olaraq: xarici şirkətin filial/nümayəndəlik yaradılması və rəhbərin təyin edilməsi haqqında qərarı, ana şirkətin qeydiyyat sənədləri və nizamnaməsinin notarial təsdiq olunmuş, leqallaşdırılmış surəti.

Müddətlər və xərclər

Qeyd: xarici ölkədə apostil, tərcümə və hüquqi xidmət xərcləri bura daxil deyil. Rüsumlar dəyişə bilər — müraciətdən əvvəl rəsmi mənbədən dəqiqləşdirilməlidir.

Ən çox yol verilən 6 səhv

1. Formanı vergi nəticələrini yoxlamadan seçmək. Nümayəndəlik adı altında faktiki satış aparmaq daimi nümayəndəlik riski və vergi iddiaları yaradır.
2. Xarici sənədlərin apostilsiz gətirilməsi. Azərbaycan Apostil Konvensiyasının iştirakçısıdır; konvensiyaya qoşulmayan ölkələrdən gələn sənədlər isə konsul leqallaşdırması tələb edir. Səhv təsdiq bütün paketi geri qaytarır.
3. Reyestr çıxarışının köhnəlməsi. Aylar əvvəl alınmış çıxarış qəbul edilməyə bilər — sənədləri müraciət tarixinə yaxın hazırlayın.
4. Fəaliyyət növlərinin dar yazılması. Sonradan nizamnaməyə dəyişiklik əlavə vaxt və xərc deməkdir.
5. Direktorun miqrasiya statusunu nəzərə almamaq. Əcnəbi direktor Azərbaycanda işləyəcəksə, iş icazəsi və müvəqqəti yaşamaq icazəsi ayrıca proseduradır.
6. Qeydiyyatdan sonrakı öhdəlikləri unutmaq. VÖEN alındıqdan sonra vergi hesabatlarının təqdimi öhdəliyi yaranır — fəaliyyət olmasa belə hesabat verilməli ola bilər.

Tez-tez verilən suallar

Xarici şəxs MMC-nin 100% sahibi ola bilərmi?
Bəli. Ümumi qayda olaraq yerli şərik tələb olunmur; bəzi tənzimlənən sahələrdə əlavə məhdudiyyətlər ola bilər.

Şirkəti Azərbaycana gəlmədən qeydiyyatdan keçirmək olarmı?
Bəli, notarial qaydada təsdiq olunmuş və apostillənmiş etibarnamə ilə yerli nümayəndə vasitəsilə.

Minimum nizamnamə kapitalı nə qədərdir?
MMC üçün minimum tələb yoxdur. Qapalı səhmdar cəmiyyəti üçün 2 000, açıq səhmdar cəmiyyəti üçün 4 000 manatdır; bank və sığorta üçün xüsusi hədlər var.

Qeydiyyat nə qədər vaxt aparır?
Dövlət qeydiyyatı 2 iş günüdür. Real müddəti xarici sənədlərin hazırlanması müəyyən edir.

Filial və ya nümayəndəliyin qeydiyyatı neçəyə başa gəlir?
Dövlət rüsumu 300 manatdır; bura notariat, tərcümə və xarici ölkədə apostil xərcləri daxil deyil.

Necə kömək edə bilərik

Affidacons xarici şirkətlərə Azərbaycan bazarına girişdə tam hüquqi dəstək verir: forma seçimi, sənəd paketinin hazırlanması, qeydiyyat, korporativ sənədlər və qeydiyyatdan sonrakı uyğunluq. Ətraflı məlumat üçün korporativ və kommersiya hüquq xidmətlərimizə baxın. Əcnəbi işçi cəlb edəcəksinizsə, iş icazəsi və müvəqqəti yaşamaq icazəsi haqqında bələdçimizi də oxuyun, yaxud bizimlə əlaqə saxlayın.

Bu məqalə ümumi məlumat xarakteri daşıyır və hüquqi məsləhət deyil. Məlumatlar ASAN xidmət və Dövlət Vergi Xidmətinin rəsmi səhifələri əsasındadır (Sentyabr 2026); qanunvericilik və rüsumlar dəyişə bilər. Qərar qəbul etməzdən əvvəl konkret halınız üzrə hüquqi məsləhət alın.